Το ερωτηματολόγιο διαμορφώθηκε μετά την ανίχνευση των γραπτών απόψεων ή εμπειριών και προτεινόμενων ερωτήσεων των παιδιών πάνω στα πιο κάτω σημεία που τους είχαν επισημανθεί:

η εμφάνιση της σεξουαλικότητας και ο σχετικός προβληματισμός

βιολογικές αλλαγές

• έρωτας ( τι είναι έρωτας, ηλικία κατάλληλη για έρωτα κλπ )
• σεξουαλική επαφή ( ορισμός, η πρώτη φορά, φόβοι, ανασφάλειες κλπ )
• αντισύλληψη
• πρότυπα σεξουαλικής συμπεριφοράς και φύλο, στερεότυπα φύλου
• ομοφυλοφιλία (στάσεις, σχόλια )

Οι ερωτήσεις λόγω περιορισμένου χρόνου περιορίστηκαν στην διερεύ- νηση της υπάρχουσας ή μη ενημέρωσης των παιδιών από το οικογενειακό περιβάλλον, των απόψεων των παιδιών για την κατάλληλη ηλικία για την αρχή της σεξουαλικής τους ζωής και πόσο η οικογένεια συμβάλει στην διαμόρφωση αυτών των απόψεων, της εικόνας που έχουν για τον εαυτό τους και την ενημέρωσή τους σχετικά με την αντισύλληψη. Έτσι το ερωτηματολόγιο διαμορφώθηκε ως εξής:

Από ποιον είχες για πρώτη φορά ενημέρωση για σεξουαλικά θέματα

Οι απαντήσεις τους και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτές έχουν ως εξής:

Η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών που πήραν μέρος, και πιο συγκεκριμένα τα 8 στα 13 κορίτσια (62% ) και τα 8 στα 11 αγόρια (72%) είναι ενημερωμένα από τους γονείς και μάλιστα κατά φύλο δηλαδή τα κορίτσια από την μητέρα και τα αγόρια από τον πατέρα, ενώ 3 στα 13 κορίτσια (23% ) και τα 3 στα 11 αγόρια (27% ) από αδελφό- αδελφή και μόνο ένα μικρό ποσοστό (15% ) καταφεύγει σε βιβλία ή περιοδικά . Συμπερασματικά και για τα δύο φύλα το οικογενειακό περιβάλλον είναι αυτό που δίνει τις πρώτες πληροφορίες στα παιδιά.

Η ενημέρωση έγινε κατά κύριο με πρωτοβουλία των ίδιων των παιδιών και για τα αγόρια και για τα κορίτσια (77% ), και των υπολοίπων με πρωτοβουλία του γονέα του ίδιου φύλου.

Διαφοροποίηση προκύπτει στην ηλικία και στην αιτία που προκάλεσε αυτή την ενημέρωση.

Τα κορίτσια ενημερώνονται σε ποσοστό 85% μεταξύ 11-13 χρόνων με αφορμή την έναρξη της περιόδου ή κάποιου προβλήματος που πάντως σχετίζεται με την φυσιολογία τους.

Τα αγόρια ενημερώνονται κάπως αργότερα, μεταξύ 12 με 14 χρονών (90%), και με επικρατούσα αφορμή (89%) το ενδιαφέρον τους ή την σχέση τους με κάποια κοπέλα.

Τα κορίτσια φαίνεται να είναι πιο ικανοποιημένα από την εικόνα του σώματός τους από τα αγόρια ( πολύ έως πάρα πολύ 54% των κοριτσιών και 40% των αγοριών ), είναι όμως μεγάλο το ποσοστό των παιδιών( 46% των κοριτσιών και 60% των αγοριών ) που είναι λίγο ή μέτρια ικανοποιημένα από την εικόνα τους.

Τα πρότυπα του φύλου προέρχονται και για τα δύο φύλα από το οικογενειακό ή το ευρύτερο περιβάλλον ( 77% για τα κορίτσια και 69% για τα αγόρια ) και από άτομα μεγαλύτερης ηλικίας του ίδιου φύλου, αλλά και σε σημαντικό ποσοστό από τα προβαλλόμενα σε περιοδικά και τηλεόραση ( 23 και 31% αντίστοιχα).

Το μεγαλύτερο ποσοστό των κοριτσιών (85% έναντι του 60% των αγοριών) είναι ικανοποιημένα έως πολύ ικανοποιημένα ως προς το επίπεδο των γνώσεων τους σχετικά με την φυσιολογία τους.

Οριακή ηλικία για την έναρξη της σεξουαλικής ζωής αγόρια - κορίτσια θεωρούν τα 14 χρόνια . Όμως όπως φαίνεται και στο πιο κάτω γραφή-ματα για τα αγόρια, τα ίδια τα αγόρια σε σημαντικό ποσοστό (30%) θεωρούν καταλληλότερη ηλικία τα 14 χρόνια και πάντως το 70% μέχρι τα 16, ενώ τα κορίτσια θεωρούν για τα αγόρια καταλληλότερη ηλικία από 16-18 χρονών σε ποσοστό 83%.

Όσο για τους παράγοντες που καθορίζουν «την κατάλληλη στιγμή » αγόρια και κορίτσια συμφωνούν με την ίδια αναλογία, στην ωριμότητα που συνδέεται με την ενηλικίωση, στην γνώση του άλλου φύλλου, στην σωστή σχέση, αλλά και στην δυνατότητα να βρεθούν «στο κατάλληλο περιβάλλον ». Οι απόψεις εδώ διαμορφώνονται αποκλειστικά μέσα στην οικογένεια και μάλιστα περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες με την συμμετοχή και των δύο γονέων (σε ποσοστό 40% ).

Όλα τα παιδιά έχουν ενημέρωση από το σπίτι για την αντισύλληψη και μάλιστα στην ηλικία που δηλώνουν ότι είχαν και την πρώτη τους ενημέρωση για σεξουαλικά θέματα.

Συμπερασματικά: Από τις απαντήσεις των παιδιών επιβεβαιώνεται η υπάρχουσα αντίληψη ότι η οικογένεια, τουλάχιστον στα αστικά κέντρα και ειδικότερα σε περιοχές όπως ο Υμηττός όπου ζουν μέσου επιπέδου οικογένειες, στέκεται δίπλα στο παιδί, το στηρίζει και το ενημερώνει, έχοντας ξεπεράσει ταμπού και αγκυλώσεις κι αυτό ανεξάρτητα από το φύλο. Η οικογένεια αποτελεί την πηγή από όπου το παιδί αντλεί και γνώσεις και υποστήριξη αλλά και πρότυπα. Σημαντικός παράγοντας γι αυτό αποτελεί το γεγονός ότι ήδη έχει προηγηθεί η αλλαγή του ρόλου αλλά και της θέσης της μητέρας και μέσα στην οικογένεια και στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Τα παιδιά, αλλά και οι γονείς φαίνεται να αποδέχονται ότι τα δύο φύλα έχουν τα ίδια δικαιώματα και σε ευαίσθητους τομείς, όπως είναι η δυνατότητα ύπαρξης σεξουαλικής ζωής, ενώ οι διαφορές που υπάρχουν στις απόψεις για την κατάλληλη ηλικία, μάλλον πρέπει να οφείλονται στο γεγονός ότι τα κορίτσια περισσότερο από τα αγόρια συνδέουν στενότερα το συναίσθημα με την σεξουαλική επαφή.

Το σχολείο θα μπορούσε να συμπληρώσει και να βαθύνει τη γνώση των παιδιών σε παρόμοια θέματα προσφέροντας περισσότερα στον τομέα της γνώσης του σώματός μας και των συστημάτων του καθώς και στην από την φύση πραγματική διαφορετικότητα των φύλων και πώς αυτή εκφράζεται σε όλους τους τομείς, παρά εισάγοντας ξεχωριστό και περιορισμένο στο περιεχόμενο μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης.